Brugge. Stad van kant, stilte en toeristen die zich vergapen aan middeleeuwse façades. Maar achter die postkaart ligt een ander verhaal, een verhaal dat niet in brochures past. Daar, in een leegstaand pakhuis of een vergeten fabriekshal, broeit iets. Het heet Kunstenal. Een naam die klinkt als een belofte van kunst zonder franjes of scrupules. Rebels, laagdrempelig, sympathiek - drie woorden die niet alleen een identiteit schetsen, maar ook een houding: kom binnen, als je durft. We gingen in gesprek met Viktor Vandenabeele, een van de leden van Kunstenal.
Kunstenal is geen instituut, geen marmeren tempel voor moeilijk bereikbare kunst. Het is een vzw, opgericht in 2016, die kunst wil losweken uit haar soms ivoren toren. Hun missie is eenvoudig en radicaal: geef kunstenaars ruimte, letterlijk en figuurlijk. Geen vaste stek, maar een nomadische ziel die Brugge doorkruist op zoek naar leegstand en mogelijkheden. Hier geen rode lopers, maar betonnen vloeren en muren die verhalen willen horen.
Met andere woorden, Kunstenal wil cultuur verspreiden, niet als een luxeproduct, maar als een levensbehoefte van kunstenaars. Hun kernwaarden? Artistieke vrijheid, interdisciplinariteit en community-building. Het gaat niet om kunst tonen, maar om kunst beleven, samen koken, samen bouwen, samen dromen. Een Kunstenal-evenement is geen tentoonstelling, het is een ontmoeting.
Waarom geen vaste plek? Omdat stilstand dodelijk is. Kunstenal kiest voor beweging, voor het avontuur van telkens nieuwe ruimtes. Een oude loods, een vergeten fabriek, een pand dat wacht op sloop - dat zijn hun podia. Zo wordt Brugge telkens opnieuw uitgevonden, niet door toeristische clichés, maar door kunstenaars die muren laten spreken.
Community-driven aanpak
Ze noemen het familiaal. En dat is geen hol woord. Kunstenaars koken samen, eten samen, delen meer dan alleen een passie. Hun expo’s duren bewust kort, drie dagen meestal, zodat iedereen tegelijk aanwezig is. Want kunst is dialoog, geen monoloog. Het is de ontmoeting die telt.
Artistieke vrijheid vs. curatie
Geen jury, geen strenge selectie. Een open call en wie zich aanmeldt, krijgt een plek. Dat klinkt chaotisch, maar het is een chaos met een hart. Beeldende kunst naast performance, muziek naast poëzie, film naast installaties. Het is een caleidoscoop van stemmen, een democratie van verbeelding. Alles gebeurt in overleg, met oog op een warme samenwerking.
Brugge als voedingsbodem
Brugge is meer dan een decor. Het is een voedingsbodem, een stad die geschiedenis ademt maar ook ruimte biedt voor experiment. Kunstenal werkt samen met de jeugddienst, vertegenwoordigt de stem van jonge kunstenaars in het Brugs Cultureel Overleg, en zoekt plekken die niet op toeristische kaarten staan. Zo maken ze van Brugge een stad van ontdekkingen, ook voor haar eigen inwoners.
Impact op jonge kunstenaars
Voor jonge kunstenaars is de wereld vaak een gesloten deur. Geld, netwerk, ruimte - het ontbreekt hen aan vanalles. Kunstenal zet die deur open. Ze bieden kansen, begeleiding, een plek om te falen en te groeien. In hun laatste editie schreven tussen de twintig en dertig kunstenaars in. Groot en klein, ervaren en beginnend, allemaal gelijkwaardig.
Kartje Kilo Kunstenal
Herinner je je Kunstenal Loodst? Een driedaagse kunstbeleving op de site Lanssens, met muziek, kortfilm en poëzie. Of Pannenhuis, het festival in februari 2025 waar beeldende kunst, performance en woord elkaar vonden. Binnenkort volgt een nieuwe editie van 29 tot 31 januari, met ondersteuning van het Masereelfonds, Beenhouwersstraat 9. Drie dagen kunst, drie dagen ontmoeting onder de noemer Kartje Kilo Kunstenal.
Uitdagingen
De wereld verandert. Kunstenaars fluisteren bezorgdheden over AI, over muziek die door algoritmes wordt gemaakt, over authenticiteit die verdampt. Kunstenal biedt een tegenstem. Hier geen kunstmatige intelligentie, maar menselijke creativiteit, imperfect en daardoor echt. Ze doen het voor de kunstenaars, vanuit de noodzaak die er is. Die generositeit uitstralen is voor hen wat écht telt.
Toekomstplannen
Ze dromen van een expo op wielen, een concept dat steden kan doorkruisen en kunst gratis en laagdrempelig maakt. Ze willen hun model delen, professionaliseren, misschien zelfs internationaal gaan. Maar Brugge blijft hun hart, hun thuisbasis, hun laboratorium.
Kunstenal is geen antwoord, maar een vraag. Hoe kan kunst ons samenbrengen? Hoe kan een stad ademen door creativiteit? In een tijd waarin alles sneller, efficiënter en virtueler moet, kiest Kunstenal voor traagheid, voor nabijheid, voor menselijkheid. En dat is misschien wel het meest rebelse wat je vandaag kunt doen.
Tekst: Marie-Julie Lehoucq. Foto's: Kunstenal.
Uit BLVRD Magazine editie #49.
