Brugge is een stad die zichzelf graag vertelt. De reien, de middeleeuwse gevels, de koetsen en de schilderachtige straatjes vormen al jaren het decor van een zorgvuldig opgebouwd verhaal. Maar wat gebeurt er als je even niet luistert naar de gids, maar naar de stemmen die meestal buiten beeld blijven?
Dat is precies de vraag waarmee de twee Brusselse kunstenaars kunstenaars Lena Majri en Febe Coysman aan de slag gaan voor het Reiefestival. Via een internationale open call werden ze geselecteerd om een nieuwe audiotour te ontwikkelen die bezoekers niet alleen door Brugge leidt, maar vooral door de verschillende verhalen die de stad rijk is.
De twee kunstenaars werken al meer dan tien jaar samen. Ze leerden elkaar kennen binnen een Antwerps kunstcollectief, waar ze een gedeelde artistieke taal vonden. Vandaag hebben ze elk een eigen praktijk, maar blijven ze samenwerken wanneer hun interesses elkaar kruisen. Niet vanuit de ambitie om grote spektakelstukken te maken, wel om ervaringen te creëren waarin het publiek zelf betekenis geeft aan wat het ziet en hoort.
Voor het Reiefestival vertrekken ze vanuit een bijzondere positie: die van de buitenstaander. Allebei wonen ze in Brussel. Eén van hen groeide op in Vlaanderen, de andere komt uit Rotterdam. In Brugge zijn ze, naar eigen zeggen, ook een beetje toerist. Net daardoor kijken ze met een frisse blik naar een stad die voor veel bezoekers al op voorhand lijkt vast te liggen.
De twee kunstenaars werken al meer dan tien jaar samen. Ze leerden elkaar kennen binnen een Antwerps kunstcollectief, waar ze een gedeelde artistieke taal vonden. Vandaag hebben ze elk een eigen praktijk, maar blijven ze samenwerken wanneer hun interesses elkaar kruisen. Niet vanuit de ambitie om grote spektakelstukken te maken, wel om ervaringen te creëren waarin het publiek zelf betekenis geeft aan wat het ziet en hoort.
Voor het Reiefestival vertrekken ze vanuit een bijzondere positie: die van de buitenstaander. Allebei wonen ze in Brussel. Eén van hen groeide op in Vlaanderen, de andere komt uit Rotterdam. In Brugge zijn ze, naar eigen zeggen, ook een beetje toerist. Net daardoor kijken ze met een frisse blik naar een stad die voor veel bezoekers al op voorhand lijkt vast te liggen.
“Welke verhalen worden eigenlijk verteld over Brugge?” is de centrale vraag van hun project. Het officiële verhaal van de historische erfgoedstad is bekend. Maar daarnaast bestaan talloze kleinere geschiedenissen die minder zichtbaar zijn. Verhalen van mensen die nooit deel uitmaakten van het dominante beeld van Brugge, maar de stad wel mee hebben gevormd.
Die spanning tussen het officiële en het verborgene vormt de kern van de audiotour. Volgens de kunstenaars bestaat een stad niet alleen uit monumenten, maar ook uit de stemmen die vaak onhoorbaar blijven. Tegelijk merken ze op dat sommige van die gemarginaliseerde verhalen na verloop van tijd alsnog worden opgenomen in het grotere historische verhaal. Wat ooit een tegenstem was, wordt soms later erfgoed.
Het project sluit aan bij een rode draad die al jarenlang door hun werk loopt. Sinds hun tijd in het Antwerpse collectief zoeken ze manieren om af te stappen van het klassieke beeld van de individuele kunstenaar. Ze trekken liever de straat op en bouwen situaties waarin bezoekers zelf deel worden van het werk.
Dat doen ze zonder technologische hoogstandjes of spectaculaire installaties. Hun projecten vragen vooral verbeeldingskracht. Het verhaal staat centraal en twijfel mag blijven bestaan. De kunstenaars zijn gefascineerd door herkenbare formats uit het dagelijkse leven — een ijssalon, een wellnesscentrum of een andere vertrouwde plek — om die vervolgens subtiel te kantelen. Bezoekers denken te weten hoe iets werkt, maar ontdekken onderweg dat de regels anders liggen.
Ook tijdens het Reiefestival speelt die verschuiving een rol. De metafoor van het ijs kwam oorspronkelijk vanuit het festival zelf, dat het thema van de stromende reien centraal stelt. De kunstenaars besloten daar net tegenin te denken. IJs stroomt niet. Het bevriest, bewaart en legt vast. Zo groeide het beeld van ijs als een archief waarin verhalen tijdelijk worden vastgehouden tot iemand ze opnieuw laat smelten.
Hoe die gedachte precies vorm krijgt, willen ze nog niet volledig prijsgeven. Wel vertellen ze dat bezoekers met een koptelefoon op pad gaan in een systeem dat doet denken aan een silent disco. De audiotour speelt zich af in en rond het Arendshof en duurt ongeveer twintig minuten. Groepjes van een tiental deelnemers vertrekken doorlopend. Er is geen reservatie nodig, waardoor toevallige passanten evengoed kunnen aansluiten als festivalbezoekers die hun route vooraf uitstippelden.
De tour wordt zowel in het Nederlands als in het Engels aangeboden en is toegankelijk vanaf twaalf jaar. Net die laagdrempeligheid vinden de makers belangrijk. Hun installatie moet niet alleen mensen aanspreken die speciaal voor het festival naar Brugge komen, maar ook Bruggelingen die hun eigen stad misschien al jarenlang op dezelfde manier bekijken.
Want uiteindelijk draait hun werk minder om het geven van antwoorden dan om het verschuiven van een perspectief. Ze hopen dat bezoekers na twintig minuten niet langer alleen de bekende Brugge-postkaart zien, maar ook beginnen luisteren naar wat zich daarachter afspeelt.
Misschien ligt precies daarin de kracht van deze audiotour. Niet in het toevoegen van nóg een verhaal over Brugge, maar in het openzetten van ruimte voor verhalen die er altijd al waren, zonder dat iemand er echt naar luisterde.
Tijdens het eerste weekend van september is de installatie doorlopend gratis te bezoeken als onderdeel van het Reiefestival. Soms is twintig minuten luisteren genoeg om een stad voorgoed anders te bekijken.
Tekst: Marie-Julie Lehoucq. Foto's: Wannes Van Camp.
Uit BLVRD Magazine editie #53
